هلال آشوب از سومالي تا افغانستان، از عراق تا لبنان با گذر از فلسطين ترسيم مي شود. وجه بارز اين هلال، ضعف دولتها و نقش فزاينده گروه هاي مسلحي است که به تسليحات کارآمدي مجهز مي باشند( به ويژه راکت و موشک) و از تمامي نظارتهاي متمرکز مي گريزند. اين مناطق از ديد ايالات متحده آمريکا به صحنه هاي اصلي « جنگ جهاني سوم» و « نبرد عليه تروريسم» بدل گشته اند. اين ديدگاه راهبرد تشکيلات القاعده را تقويت مي کند که خود را معطوف نبرد مرگبار عليه « صليبيون و يهوديان» ساخته است. با اين حال، در عمل، اين مباحث ساده انگارانه، حقيقت بسيار متناقض را پوشش نمي دهد. در عراق با بسيج گروه مقاومت سني عليه شاخه هاي القاعده روبرو هستيم که خود را درگير نبرد خونين با شيعيان ساخته است و از غافلگير ساختن آنها در اماکن مذهبي شان نيز ابايي ندارد. در افغانستان، برخوردهاي خشونت باري بين طالبان و مبارزان خارجي القاعده رخ داده است. طالبان راهبردي ملي را برتر مي داند ( و به دنبال توافق با دولت پاکستان مي باشد) و در مقابل القاعده فراخوان براي سرنگوني . دولتهاي اسلامي مي دهد که « کافر» مي خواندشان.
دو برخورد اخير اختلاف فزاينده در بطن حرکتهاي مسلحانه اسلامي را نمايان مي سازد. در وزيرستان جنوبي، منطقه قبيله نشين پاکستان در نزديکي مرز افغانستان، طالبان محلي در ماه مارس ٢٠٠٧ دست به کشتار مبارزان خارجي جنبش اسلامي ازبکستان، وابسته به القاعده زدند؛ کمابيش در همان زمان ارتش اسلامي در عراق نبردهاي سختي را با شاخه محلي القاعده انجام داد. دو راهبرد، دو روش طرح ريزي نبرد اسلامي، با خشونت روزافزوني بايکديگر رودررو قرار مي گيرند.از سال ٢٠٠٣، داوطلبان خارجي در پاکستان و عراق پخش شده اند. با اين حال ورود اين دسته مبارزان تندروي تازه وارد طرفدار مکتب تکفيرگرايي، مکتبي که « مسلمانان بد» را دشمنان اصلي مي داند( به بخش ضميمه مراجعه شود)، به جاي آن که موجب خرسندي رهبران طالبان و گروه هاي مقاومت اسلامي محلي گردند، اسباب نارضايتي آنان را فراهم آوردند. اين مبارزان با نبرد عليه دولتهاي مسلمان، به گسترش آشفتگي در ميان مللي دست زدند که داعيه دفاع از آنان را داشتند.

با اين حال طي سه سال، در بين سالهاي ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٦، پيچيدگي شرايط در صحنهگسترده جنگ در دو وزيرستان( شمالي و جنوبي)، افغانستان و عراق، نظريه القاعده را تقويت کرد و در سکوت نيروهاي محلي را تحليل برد. در دو وزيرستان تکفيرگرايان از ظهور ناگهاني« دولتهاي اسلامي» سود بردند، از محاکمه در پاکستان گريختند و براي دستيابي به هدف نهايي به راه انداختن شورشي عليه دولت نظامي اسلام آباد که طرفدار غرب مي باشد، فعاليتهاي مسلحانه را در بسياري ازمراکز شهري تقويت کردند. در واکنش به اين امر، ارتش پاکستان چند عمليات خونين انجام داد و صدها تن از مبارزان و از جمله تعدادي زن و کودک را قتل عام کرد که به خشم بنيادگرايان دامن زد. در همان زمان تعدادي از رهبران طالبان در خفا اذعان داشتند که تکفيرگرايان با ترک راهبرد ضد غربي انحصاري به گمراهي کشيده شده اند، راهبردي که در دهه ١٩٩٠ توسط آقاي بن لادن راهبري مي شد، و همچنين آنان با تبديل نبرد مقاومت ملي خود بر ضد اشغال خارجي به حمله اي عليه دولت نظامي پاکستان مرتکب اشتباه شده اند.ابو مصحب الزرقاوي، يکي از رهبران اصلي تکفيرگرايان در عراق مي باشد که در شب حمله آمريکا وزيرستان را به مقصد اين کشور ترک گفت و به مطرح ترين مسئول مقاومت بدل گشت. الزرقاوي به طور علني از آقاي بن لادن حمايت کرد و مبارزاني در کنار او گرد آمدند که بيشتر خارجي بودند و شاخه عراقي القاعده را تشکيل دادند. خيلي سريع وضعيت عراق مشابه وضعيت وزيرستان و افغانستان شد.

پس از سقوط صدام حسين، نيروهاي مقاومت محلي مدت زماني را به تجهيز خويشاختصاص مي دهند. براي سازمان دهي اقوام مختلف، گروه هاي ديني متفرق، اعضاي حزب بعث- حزب پيشين صدام حسين- و افسران پيشين گارد جمهوري در واحدهاي نبرد موثر به چندين ماه زمان نياز است. در اين زمان، زير لواي سياه القاعده مبارزان خارجي از چهارسوي جهان اسلام به اين منطقه سرازير شدند و مجلس الشورا( مجلس) را تشکيل دادند و قابليتي از خود نشان دادند که گروه هاي بومي هنوز به آن دست نيافته بودند. در اين شرايط گروه هاي محلي ديگر نمي توانستند عدم موافقت خويش را با مکتب تکفيرگرايي بيان کنند. برخي که خود سني بودند، فرصت ابراز تاسف نسبت به هجوم القاعده را يافته بودند که جنگ عليه اشغالگران خارجي را رها کرده و به حمله به اماکن مقدس شيعي دست يازيده بودند.

با اين حال، با اعلان القاعده در پايان سال ٢٠٠٦ مبني بر تشکيل امارت« ناباعتقادي» در عراق بر اين مطلب صحه گذاشته شد که راهبرد گروه هاي محلي به طور کامل تحت تسلط مکتب تکفيرگرايي و برنامه برادرکشي آن قرار گرفته است. جنگ عليه اشغال به تعدادي نبرد وحشتناک فرقه اي بدل شده است. نطفه جدايي ميان مبارزان« جهاني نگر» ( انترناسيوناليست) و مقاومت محلي بسته شده است.

براي درک اين تفاوت ها بررسي شرايط ويژه اي لازم است که موجب تغيير مکتبيالقاعده در دوران جهاد عليه اشغال افغانستان توسط اتحاد جماهير شوروي در دهه ١٩٨٠ و پس از آن شد. اعرابي که به منظور الحاق به مقاومت محلي به سوي اين کشور سرازير گشتند، به دو جناح « يمني» و « مصري» تقسيم شدند.

مذهبياني که به تحريک امامانشان راهي افغانستان شدند، به جناح اول تعلق داشتند. آنان زماني که در حال نبرد نبودند، روز خود را با شرکت در تمريني دشوار مي گذراندند، خود آشپزي مي کردند و اندکي پس از عشا ( آخرين نوبت نماز روزانه) مي خوابيدند. با به پايان رسيدن جهاد افغان، آنان به کشورهاي خويش بازگشتند يا درجمعيت بومي افغانستان و پاکستان ادغام شدند، بسياري از آنان با شهرونداني از اين دو کشور ازدواج کردند. اين افراد در ميان اعضاي القاعده به درويش ( دوستدار ساده زيستي) مشهور بودند.

جناح « مصري» از افرادي تشکيل مي شد که به سياست گرايش بيشتري داشتند و داراي انگيزه هاي عقيدتي قوي تري بودند. اکثر آنان به گروه برادران مسلمان( اخوان المسلمين) (١) وابسته بودند، اما عملکرد پارلماني مورد نظر اين سازمان را قبول نداشتند. از ديد مرداني که اغلب داراي تحصيلات دانشگاهي بودند - پزشک، مهندس و ...- و به اين عقايد باور داشتند، جهاد افغان عاملي پيوند دهنده را فراهم کرده بود. بسياري از آنان مبارزان پيشين وابسته به جنبش زيرزميني جهاد اسلامي به رهبري دکتر ايمان الظواهري ( بعدها دست راست آقاي بن لادن شد) بودند. اين گروه در سال١٩٨١ رئيس جمهور انور سادات را به کيفر امضاي قرارداد صلح کمپ ديويد ترور کرد که سه سال پيش از آن انجام گرفته بود. تمامي آنان باور داشتند که ايالات متحده آمريکا و دولتمردان« دست نشانده» آنان در خاور نزديک مسئول افول جهان عرب مي باشند. 

جنگجويان خشن 

در بطن جناح مصري، پس از عشا، بي قفه درباره آينده بحث مي شد. رهبران به پيروان خويش القا کرده بودند ک واجب است تا نيروي خويش را در نيروي مسلح و کشور خود صرف کنند و بهترين متفکران عقيدتي را تربيت کنند.

از ميان منابع القاعده مي توان به مکتب الخدمات ( دفتر ارايه خدمات) اشاره کرد که در سال ١٩٨٠ به منظو حمايت از مقاومت افغان توسط دکتر عبدالله اعظم تاسيس شد. باني موسسه در سال ١٩٨٩ در پي يک سوء قصد جان باخت(٢)؛ وآقاي بن لادن، يکي از هواداران اصلي وي به منظور تبديل آن به القاعده در راس موسسه قرار گرفت.

آقاي حديفا اعظم، پسر باني مکتب الخدمات، طي گفتگوي اخيرش با ما در امان بيان داشت: « بيشتر مبارزان  يمني» که جنگجويان خشني هستند و تنها آرزويشان شهادت است، پس از سقوط دولت کمونيستي افغانستان را ترک کردند. « مصريان» درآنجا باقي مانند، چرا که به خواست هاي سياسي خويش نرسيده بودند. کمي بعد آنان به آقاي بن لادن پيوستند که در سال ١٩٩٦ از سودان بازگشته بود. اين گروه اقدام به تغيير ديدگاه به سوي بينش تکفير گرايي کردند، در حاليکه تا به آن روز تفکر آنان به طور کامل به سوي نبرد عليه تسلط آمريکا بر خاورنزديک متمايل شده بود.»آقاي حديفا اعظم قريب بيست سال را در جوار مبارزان عرب در افغانستان و پاکستان گذرانده است. وي مي گويد: « زماني که در سال ١٩٩٧ با آقاي بن لادن در اسلام آباد ملاقات کردم، وي با ابوعبادياي سوماليايي و ابو حف و سيف العديل مصري همراه بود[ هر سه به جناح « مصريان» تعلق داشتند] و متوجه شدم که عقايد افراط گرايانه آنان بر وي تاثير گذارده است. در سال ١٩٨٥، زماني که پدرم از بن لادن خواست تا به افغانستان برود، وي پاسخ داد که وي تنها با اجازه ملک فهد بدان جا خواهد رفت، که در آن زمان هنوز ولي الامر[ قدرت مطلق] شناخته مي شد. زماني که پس از يازدهم سپتامبر وي رهبران سعودي را افشا کرد، مي توانم حدس بزنم که تا چه حد تحت تاثير جناح « مصريان» بوده است.»در ابتداي سال ٢٠٠٦ بدين گونه بود که بيش از چهل هزار مبارز جنگ آزموده عرب تبار، چچني يا ازبک، در کنار وزيرستاني ها و ديگر جنگجويان پاکستاني از شهرها آمدند و در وزيرستان شمالي و جنوبي دور هم جمع شدند. فرمانده طالبان در افغانستان بر سر دوراهي قرار داشت، چرا که اکثريت مبارزان ترجيح مي دانند به جاي آن که عليه اشغال افغانستان بجنگند، در منطقه قبيله نشين با نيروهاي مسلح پاکستان نبرد کنند. آقاي طاهر يولداشف، مبارز نامدار ازبک و نظريه پرداز تکفيرگرايي ساکن وزيرستان جنوبي، در تاکيد بر اين تقدم راهبردي فتوايي صادر کرد؛ آقايان عبدل خليق و صديق نور، از سران طالبان وزيرستان نيز در همين راستا موضع گرفتند. در نهايت ايجاد دولت اسلامي در وزيرستان شمالي و جنوبي به درگيري هاي دولت پاکستان از يک سو و طالبان اين کشور و القاعده از سوي ديگر شدت بخشيد.

درگيري هاي جديد اجتناب ناپذير به نظر مي رسيد. سران طالبان افغان دريافتند که ايندرگيري احتمال به تاخير انداختن حمله بزرگ عليه نيروهاي پيمان آتلانتيک شمالي( ناتو) را به همراه دارد که براي بهار ٢٠٠٦ تدارک ديده شده بود و بايد به سرعت مهار مي شد(٣). ملا محمد عمر، رهبر فراري طالبان، ملا ددالله را( يکي از بهترين فرماندهان جنوب غربي افغانستان که در ماه مه سال ٢٠٠٧ کشته شد) مامور آن ساخت که طالبان پاکستان و شاخه هاي القاعده را قانع سازد تا به جاي هدر دادن نيروهايشان بر اين حمله متمرکز شوند. اين ميانجي گري در پنجم سپتامبر ٢٠٠٦ به پيمان صلح ميان نيروهاي پاکستاني و طالبان مناطق قبيله نشين منجر شد. در اين پيمان به ويژه اخراج تمامي مبارزان خارجي پيش بيني شده بود. اين آتش بس به دولت پاکستان فرصت داد تا پيوندهاي محکمي را با رهبران طالبان در دو وزيرستان برقرار سازد. رهبران طالبان نيز مقادير قابل توجهي سلاح و پول و دعوتنامه هاي فريبنده به اسلام آباد، دريافت کردند.

پيمان امضا شده نتيجه وضعيت ايجاد شده توسط سران طالبان بود: مقاومت د افغانستان پس از پنج سال همکاري با القاعده به بن بست رسيده بود. واضح است که مقاومت نيرومندتر شده بود. حمله سال ٢٠٠٦ سرآغاز جنگ چريکي اي بود که از حمايت مردمي، ساخت بمب هاي دست ساز و به کارگيري روش هاي چريکي شهري فراگرفته شده در عراق بهره مند بود . نيروهاي ائتلاف به رهبري ايالات متحده آمريکا و ناتو تلفات قابل ملاحظه اي را متحمل شدند( در حدود صد و پنجاه کشته در سال ٢٠٠٦). اما طالبان به هيچ هدف راهبردي مهمي همچون تصرف قندهار يا محاصره کابل دست نيافتند. رهبران طالبان مي پذيرند که سازمان آنها نمي تواند اميد پيروزي در نبرد برابر دولتي داراي ساختار را داشته باشد. آنان به يقين فکر مي کنند که مي توانند توده ها را بسيج کنند، اما مي دانند که اين امر تنها به فرشي از بمب و قتل عام هوادارانشان منتهي مي شود. بنابراين راه حل شامل يافتن منابع ديگري است که داراي ريشه هاي دولتي باشند. بدين ترتيب آنان به طور طبيعي با پيمان پنجم سپتامبرچشم به سوي پاکستان، حامي قديمي مي گردانند.سران طالبان در وزيرستان و همچنين افغانستان، از اين سازش راضي بودند و ديگر اخراج مبارزان خارجي را به نقد نکشيدند؛ هريک تصور مي کردند که آنان بايد به توده مقاومت افغان مي پيوستند. در همين حال جداشدن از القاعده و عواملي که موجب رشد راهبرد جهاني مي شد که آنان را به نبرد عليه نيروهاي ناتو متمايل مي ساخت، موجب نارضايتي آنها نشد.در مقابل، پيمان از ديد« جنگجويان جهاني» القاعده غير قابل بود که از درگيري هاي منطقه اي در جبهه هاي مختلف بازگشته بودند و از سوي پايگاه هاي تازه تاسيس در وزيرستان هدايت مي شدند. دورنماي درگيري هاي کوچک در افغانستان ديگر روياي آنان مبني بر پيروزي درخشان بر رهبري پاکستاني، مسلمان غير معتقد، را اغنا نمي ساخت. علاوه بر اين القاعده به فکر بهره بردن از موقعيت هاي جديد بود.بسياري از گروه هاي مبارزان خارجي تحت لواي آقاي الظواهري گردهم آمدند: الجماعت المقاتيله، گروهي در اصل ليبيايي به رهبري شيخ ابو ليث الليبي؛ جبهه البيرا دابن المليک، اکثريت اين گروه را ليبيايي ها تشکيل مي دهند؛ جيش المهدي، تاسيس شده توسط فردي مصري به نام مرحوم عبدالرحمن کندي که هم اکنون توسط ابو عزا هدايت مي شود؛ گروهکي موسوم به جماعت الجهاد که بيشتر از مصريان تشکيل شده است؛ تکفير گرايان به رهبري شيخ عسا؛ و جنبش اسلامي ازبکستان به رهبري آقاي يولداشف. به گفته سازمان هاي پاکستاني، در همين زمان القاعده برخي از منابع مالي خويش را که پس از حملات يازدهم سپتامبر غيرفعال ساخته بود، به ويژه در امارات متحده عربي دوباره فعال ساخته است.

رهبران طالبان به سرعت متوجه شدند که پيمان هاي ميان پاکستان و طالبان نوع تهديد است؛ همچنين آنان از اين واهمه داشتند که شايد از سوي سازمان هاي اطلاعاتي پاکستان فريب خورده باشند. بنابراين در جستجوي آن برآمدند تا با سود جستن از اختلاف ميان امضا کنندگان پيمان ها، آتش بس را مختل سازند. هفدهم ژانويه سال ٢٠٠٧ بمباران يک مقر آموزشي در وزيرستان جنوبي توسط نيروي هوايي پاکستان منجر به کشته شدن بسياري از مبارزان خارجي شد که فرصت مغتنمي را در اختيار رهبران طالبان قرار داد. آقاي بيت الله مسعود، يکي از معدود رهبران طالبان در وزيرستان جنوبي، با اين توجيه که پاکستان آنان را مورد آزار قرار داده است، پيمان ها را باطل اعلام کرد. آقاي يولداشف نيز با گسيل داشتن بيش از ده ها جوخه کاميکاز ( داوطلب حمله انتحاري) براي پراکندن وحشت در مناطق شهري پاکستان، از وي حمايت کرد. با اين که نتيجه در ميان غيرنظاميان سنگين بود، پيمان ها پابرجا ماندند. با اين حال رئيس جمهور پرويز مشرف در ماه مارس ٢٠٠٧ با بحران داخلي مهمي مواجه شد که ناشي از تصميمش درباره عزل آقاي افتخار محمد چودري، رئيس ديوان عالي و روبرويي با درگيري با مسجد قرمز( مسجد لعل) اسلام آباد بود که مومنين آن به دنبال برقراري اسلام گرايي از نوع طالبان در پايتخت بودند(٤).دليل دوام پيمانها آن است که براي هر دو طرف مناسب بوده است. اين پيمانها به سران پاکستاني فرصت مي دهد تا راهبردي قابل در برابر تسلط القاعده در مناطق قبيله نشين اتخاذ کنند. همچنين پيمانها پاسخگوي دلسردي طالباني بود که از سوي راهبرد جهاني و قضاوت وسواس گونه القاعده کنار نهاده شده بودند، که تنها در راستاي تضعيف مقاومت افغان بود.به هرحال بخشي کوچک، تنش ها را عيان مي ساخت. آقاي حاجي نظير، يکي از فرماندهان گمنام تر طالبان که از سوي سازمان هاي امنيتي پاکستان تاييد مي شد و اسلحه و پول دريافت مي کرد، خيلي سريع به فردي قدرتمند در وزيرستان جنوبي بدل شد. وي انتخاب را بر عهده مبارزان خارجي قرار داد: خلع سلاح يا پيوستن به جبهه نبرد عليه گروه هاي ناتو در افغانستان.همانگونه که قابل پيش بيني بود آنان اين پيشنهاد را نپذيرفتند و در يک مواجهه مسلحانه در ماه مارس سال ٢٠٠٧ بيش از صد و چهل نفر کشته شدند که بيشتر آنها از اتباع کشورهاي آسياي ميانه بودند. در وزيرستان شمالي نيز پيشامدهايي از اين دست رخ مي داد. آقاي جلال الدين حقاني، فرمانده اسطوره اي مقاومت ضد شوروي در دهه ١٩٨٠، پسرش سراج الدين را خيلي سريع با ملا ددالله و آقاي نور محمد ثاقب همراه ساخت که همچون ميانجي عمل مي کردند و ديوان عالي افغان را تحت نظارت دولت طالبان اداره مي کردند.سران طالبان ناچار دست از عداوت کشيدند و به مبارزان خارجي اجازه دادند تا به هر کجا مي خواهند رهسپار شوند. آنان ترجيح دادند به جاي آن که در افغانستان بمانند که به نظر مي رسيد طالبان ديگر حضورشان را کمتر برمي تابد، به عراق، سرزمين موعود جديد بروند. آنان چهره هاي سرشناس ديگري را يافته بودند، شخصي چون آقاي عبدل هادي العراقي که در پايان سال ٢٠٠٦ افغانستان را ترک کرد ولي خيلي سريع دستگير شد و اکنون در گوانتانامو زنداني است.بي درنگ پس از حمله آمريکا به عراق در سال ٢٠٠٣، القاعده شروع به گسيل مبارزان از دو وزيرستان به سوي عراق کرد. اين حرکت با اختلاف نظرهاي اعتقادي و راهبردي تسريع شد که آن را رودرروي طالبان قرار مي داد. دکتر محمد بشار الفيدي، مسئول انجمن علماي مسلمان و يکي از تشکيل دهندگان فعلي مقاومت عليه آمريکا اينگونه به ياد مي آورد:« از زماني که پل برمر(٥) به عنوان حاکم عراق ناميده شد، تمامي نيروهاي امنيتي عراق را منحل کرد. ما به نمايندگي نزد وي رفتيم و در مورد اين تصميم به وي هشدار داديم که به هرکس اجازه مي داد تا به مرزهاي ما تجاوز کند. دست کم بايد گارد مرزي را حفظ مي کرديم. برمر موافق نبود: از نظر وي تمامي نيروهاي امنيتي طرفدار صدام بودند. به زودي عراقي ها در کمال ناتواني شاهد هجوم افراد بي دغدغه اي از همه دست، تروريست هايي از ايران يا القاعده بودند که براي اهداف خويش در عراق گردهم آمدند.» وي اين چنين نتيجه گيري مي کند: « امروزه فکر مي کنم که اين سياست برمر آگاهانه به منظور جلب مبارزان القاعده به عراق بوده است، جايي که او فکر مي کرد نسبت به افغانستان يا وزيرستان راحتر مي تواند آنها را بکشد يا دستگير کند.(٦)»با اين حال، در حالي که القاعده خود را تجهيز مي کند تا رهبري نبرد را در دست بگيرد و آن را به سوي ديدگاه جهاني خويش متمايل سازد، سران عراقي مقاومت که بيش از هرچيز با اهداف ملي گرايانه به حرکت درآمده بودند، بيش از پيش در اين باره نگران مي شوند و تمايل دارند تا خود را از دست اين مبارزان خارجي رها سازند. رسانه هاي عربي چندي پيش نشانه اي اين اختلاف ها را آشکار ساختند. در ماه آوريل سال ٢٠٠٧، شبکه تلويزيوني ماهواره اي الجزيره گفته هاي آقاي ابراهيم الشماري، سخنگوي ارتش اسلامي را درباره قطع رابطه اش با القاعده پخش کرد. وي تاکيد کرد که اهداف دو جنبش خيلي متفاوت هستند و شايد در برخي شرايط ارتش اسلامي ترجيح مي دهد تا با آمريکا معامله کند.

طي يک کنفرانس مطبوعاتي که در بيست و ششم آوريل ٢٠٠٧ در واشنگتن برگزار شد(٧)، ژنرال ديويد پترس، سرفرمانده نيروهاي آمريکايي در عراق، از تغيير رويه سنيها عليه القاعده خبر داد. وي گفت:« شورشيان سني و آناني که مقاومت سني ناميده مي شوند، همچنان مخالفان ما هستند. اما عوامل ديگري نشان مي دهند که آنان به گروه هاي سني در نبرد عليه القاعده مي پيوندند، به طوري که در ناحيه انبار و ديگر مناطقي که از شش ماه گذشته شکست خورده ايم، وضعيت اميدوارکننده تر است.» همچنين ژنرال پترس تاکيد کرد که ايالات متحده « به معامله با سران گروه هاي سني و رهبران پيشين شورش ادامه مي دهد تا جايي که مبارزان آنها در نبرد عليه افراط گرايان به نيروهاي امنيتي قانوني عراق بپيوندند.»

اما دکتر الفيدي به صراحت حرف هاي خويش را بيان مي کند: « تمامي عوامل خارجي که به عنوان نيروهاي شبه نظامي چريکي وارد شدند، براي مقاومت شوم هستند. آنان مصمم هستند تا براي پيشبرد برنامه خويش بر عراق تسلط يابند. بسياري از سازمانهاي اطلاعاتي بي آن که توجهي به انشعاب هاي ديني آنها همچون تکفيرگرايي شود، در القاعده رخنه کرده اند. در نهايت اين مردم عراق هستند که خراج سنگيني را مي پردازند. شبه نظاميان شيعه که از سوي ايران حمايت مي شوند وضعيتي مشابه ايجاد کرده اند. آنان نيز به دنبال تسلط بر عراق جنوبي هستند و تا به حال در حدود سي تن از شيوخ شيعه را کشته اند. شيوخ ناحيه خواستار پيوستن به مقاومت عليه اشغالگران هستند، اما فعاليت هاي اين شبه نظاميان که از سوي ايران حمايت مي شود، مانع آنان مي شود.»

از ديد دکتر الفيدي بيشتر عمليات گسترده اي که در عراق انجام شده است، توسط گروه هاي ملي مقاومت صورت گرفته است. اما از آن جايي که آنان در به عهده گرفتن عمليات، کند عمل مي کنند، اغلب رسانه هاي بين المللي عمليات را به القاعده نسبت مي دهند. وي مي گويد: « حتي جيمز بکر(٨) قبول دارد که القاعده تنها يک مهره ضعيف در مقاومت است. امروزه ما بهاي آن را مي پردازيم که در شور و حرارت اوليه، القاعده را در بطن مقاومت پذيرفتيم. پس از هجوم ايالات متحده، مي خواستيم همه رامجاب کنيم تا به نبرد عليه هجوم بپيوندند. هنگام ورود اولين مبارزان القاعده به عراق آنان را با آغوش باز پذيرفتيم. اما امروز هرآنچه انجام مي دهند، به شدت به مقاومت ضربه مي زند.»

مقاومت عراق، طالبان يا ديگر گروه هايي که القاعده را در جمع خود پذيرفته اند، تفاوتي ندارند، از اين پس همگي بهاي آن را مي پردازند. اما قطع رابطه آنان با سازمان آقاي بن لادن در عراق مي تواند از جهت مخالف مساعد تلقي شود: به نظر مي رسدايالات متحده آمريکا نظريه صلحي جداگانه با گروه هاي مقاومت سني را پذيرفته است که از مبارزان القاعده جدا شده اند و مي توانند از شيوه اي براي سهيم شدن در قدرت با دولت بغداد سود جويند.

با اين حال در جبهه شرق( افغانستان- پاکستان) مرگ ملا ددالله موجب ايجاد حالت ناپايداري شد؛ وي موفق شده بود حمايت اساسي ژنرال مشرف را براي خويش تضمين کند. اما هدف اسلام آباد تغيير نمي کند: چانه زني بر سر شيوه اي براي تقسيم قدرتميان طالبان ميانه رو و حکومت کابل. به هرحال اين امر مستلزم خروج تمامي مبارزان خارجي خواهد بود؛ حرکت عظيم پيروان تکفيرگرايي به سوي بلاد جديد اسلامي که احتمال دارد روزي دوباره آنها را از آنجا اخراج کنند.

١- گروه برادران مسلمان در سال ١٩٢٨ توسط حسن البنا در مصر تشکيل شد. اينگروه در جهان عرب پخش شد. به مقاله زير از لوموند ديپلماتيک در آوريل ٢٠٠٠ نوشته وندي کريستين سن مراجعه شود: Une internationale en trompe-l’oeil

٢- اين قتل در پرده اي از ابهام باقي مانده است. به عقيده برخي آقاي بن لادن به دنبال اختلاف ايجاد شده بين دو نفر، دستور قتل را صادر کرده است.

٣- به مقاله « طالبان چگونه حمله را از سر گرفتند؟» در لوموند ديپلماتيک سپتامبر ٢٠٠٦ مراجعه شود.

٤- به مقاله فرانسواز شيپو در لوموند ٢٢ مه ٢٠٠٧ مراجعه شود: La mosquée rouge, sanctuaire taliban de la capitale pakistanaise ٥- آقاي پل برمر در فاصله ماه مه ٢٠٠٣ تا ژوئن ٢٠٠٤ حاکم انتصابي ايالات متحده آمريکا در عراق بود.

٦- رئيس جمهور جورج دبليو بوش در همايش مطبوعاتي دوم ژوئيه ٢٠٠٣ در باب احتمال استفاده القاعده از جنگ براي گردهم آوردن نيروهايش در عراق مورد پرسشقرار گرفت و تاکيد کرد: « اگر مي خواهند در آنجا به ما حمله کنند، من مي گويم: بيايند. ما تا آخر ايستاده ايم.»

٧- www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=3951

٨- اشاره اي به نتايج گزارش بيکر- هميلتون - « گزارش گروه تحقيق عراق»- که در دسامبر سال ٢٠٠٦ در ايالات متحده آمريکا منتشر شد و رشته پيشنهادهايي دربارهسياست آمريکا در عراق ارايه داد. نمايندگان دمکراتها و جمهوري خواهان در تهيه آن مشارکت داشتند ولي نتايج اصلي از سوي رئيس جمهور بوش رد شد. گزارش در نشاني زير قابل دسترسي مي باشد: www.usip.org/isg/iraq_study_group_report/report/1206/index.html

           نگاهي به چگونگي تغييرات آب و هوايي، چالش قرن ‪۲۱

گزارش از حميده سادات هاشمي
تحقيقات نشان مي‌دهد گازهاي گلخانه‌اي باعث باقي ماندن مقداري از انرژي خورشيدي‌رسيده به زمين در داخل جو مي‌شوند، اين تبادل‌انرژي، پاياماندن دماي زمين در حد مناسب را بدنبال دارد، به گونه‌اي كه اگر اثر گلخانه‌اي در جو زمين وجود نداشت، دماي كره زمين بسيار كم مي‌شد.

امروزه موضوعات مطرح‌شده در كنوانسيون تغييرات آب و هوا كه تقريبا تمام كشورهاي جهان عضو آن هستند، امنيت انرژي، امنيت غذا و تغذيه، امنيت اسكان بشر است كه همه به نحوي با اين كنوانسيون مرتبط هستند.

تغييرات آب و هوا داراي اثرات مستقيم و غيرمستقيم فراواني است كه بالا آمدن سطح آب درياها و يا جاري شدن سيل از جمله اثرات آن است.

بالاآمدن سطح آب درياها مي‌تواند بر زندگي پرندگاني كه در مناطق ساحلي تخم‌گذاري مي‌كنند به‌شدت اثر گذار باشد و باعث از بين رفتن مناطق مورد نياز آنها شود و جاري شدن سيل بر محصولات كشاورزي و امنيت غذايي موثر است.

مدير دفتر برنامه ملي حذف فريون‌هاي سازمان حفاظت محيط زيست، گفت: در سه دهه گذشته با آنكه ميزان بارندگي در ايران ‪ ۳۰درصد كاهش يافته ، ولي ميزان بروز سيل حدود ‪ ۲۰برابر شده است.

" علي يخكشي" روز دوشنبه در گفت وگو با خبرنگار حوزه محيط زيست ايرنا، افزود: اگرآلودگي هوا به‌همين شدت ادامه‌يابد و سازمان ملل و مسوولان كشورها اقدامات جدي و فوري انجام ندهند و سطح فرهنگ زيست محيطي مردم‌ارتقا نيابد، تاپايان قرن ميانگين دماي كره‌زمين سه تا پنج درجه سانتيگراد افزايش خواهد يافت كه يكي از پيامدهاي آن جاري شدن سيل‌هاي خطرناك است.

وي با اشاره به عوارض خطرناك گرم شدن هوا، افزود: در صورت افزايش دماي زمين محصولات كشاورزي به شدت كاهش مي‌يابد و بسياري از گياهان و جانوران مناطق معتدل در اثر تغييرات آب و هوايي شديد قادر به ادامه حيات نخواهند بود.

به گفته اين كارشناس، ميكروب‌هاي مناطق گرمسيري در اثر اين دگرگوني به مناطق مختلف منتقل مي‌شوند و چون مردم آن مناطق با اين نوع ميكروب‌ها عادت ندارند، از اين رو بيماري‌هاي فراواني به دنبال خواهد داشت .

مديردفتربرنامه ملي حذف فريون‌هاي سازمان حفاظت محيط زيست،دلايل تغييرات آب‌وهوايي را درعوامل طبيعي و غيرطبيعي دانست و گفت: دراثر فعاليت آتشفشان -ها و زلزله، مقدار زيادي گاز درگونه‌هاي دي‌اكسيد كربن، متان،دي‌اكسيد ازت و گوگرد آزاد و در فضا پخش مي‌شود كه همراه اين دگرگوني ها، قسمت زيادي از گياهان و جانوران از بين مي‌روند.

وي با اشاره به عوامل غيرطبيعي موثر در اين چرخه، ادامه‌داد : با آغاز انقلاب صنعتي و شتاب مصرف سوخت‌هاي فسيلي مانند نفت ، ذغال سنگ و گاز، كاشت برنج و دامداري اسكان يافته در سطح وسيع، ناگهان به‌حجم گازهاي متان و دي‌اكسيد كربن در جو به شدت افزوده شد.

ميزان انتشارگاز دي‌اكسيد كربن از سال ‪ ۲۰۰۴ميلادي سالانه ‪ ۱/۵درصد افزوده شده كه بايد اين روند متعادل شود، البته وجود مقدار معيني از اين گاز در طبيعت حياتي است، زيرا فقدان آن سبب مي‌شود عمل فتوكربن‌گيري انجام نشود كه وقوع چنين اتفاقي، نابودي تمامي گياهان سبزينه‌دار و سپس جانوران گياهخوار را درپي خواهد داشت.

مديردفتربرنامه ملي حذف فريون‌هاي سازمان حفاظت محيط زيست، گفت: افزايش بيش‌از حد اين گازها سبب ايجاد اثرات گلخانه‌اي مي‌شود و همچنين بايد افزايش فريون‌ها در جو را نيز در نظر گرفت كه باعث بالا رفتن ميانگين دماي جو زمين و تغييرات آب و هوايي شديد مي‌شود.

يخكشي افزود:دانشمندان معتقدندميزان آلودگي هوا درقرن بيستم در مقايسه با قرن نوزدهم دو برابر و دماي متوسط جو كره زمين در اين مدت ‪ ۰/۷درجه سانتيگراد افزايش يافته است.

مدير طرح ملي تغيير آب و هوا سازمان حفاظت محيط زيست نيز به ايرنا، گفت: كشورها بايد ميزان آسيب‌پذيري خود را بر اثر تغييرات آب و هوا مورد بررسي قرار داده و چگونگي مقابله با آن را بدانند.

"محمد سلطانيه" افزود: از آنجا كه امروزه كمبود منابع آب بر همه چيز اثر مي‌گذارد، كشورها بايد نحوه مقابله شرايط خشكسالي را بدانند.

وي گفت كه مي‌توان با جايگزيني گاز طبيعي به جاي سوخت‌هاي مايع و صرفه - جويي انرژي دركل زمينه‌هاي مصرف اعم از حمل و نقل، صنعت، خانه‌ها و مراكز تجاري، افزايش سطح جنگلي و در صنايع بالادست انرژي نفت وگاز درجهت جلوگيري ازانتشارگازهاي گلخانه‌اي‌طرح‌هاي ‪ CDM(توسعه مكانيسم پاك) را ثبت و استفاده كرد.

اين مقام مسوول تاكيد كرد: اين امر بستگي به فعاليت ما در سازمان‌هاي مختلف در تعاريف طرح‌ها و تمايل همكاري‌هاي بين‌المللي و مديريت طرح‌ها و جديت در كار دارد.

"صادق احدي" معاون دفترطرح ملي تغيير آب‌و هوا سازمان حفاظت محيط زيست نيز بااشاره به‌طوفان‌هايي كه به دنبال تغييرات آب و هوايي رخ مي‌دهد، گفت:
پروتكل‌كيوتو با هدف تقويت ساختار اجرايي تعهدات كشورها براي كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي در كشورهاي در حال توسعه به عنوان الحاقيه به كنوانسيون تغييرات آب و هوا شكل گرفت.

وي افزود: ايجاد بسترمناسب براي كمك‌هاي مالي‌وانتقال فناوري به كشورهاي در حال توسعه به منظور تقويت كشورها در زمينه كاهش گازهاي گلخانه‌اي از ديگر اهداف پروتكل كيوتو است.

وي ادامه داد: يكي از مكانيسم‌هاي انعطاف پذيرتعريف شده در اين پروتكل، طرح‌هاي مكانيسم توسعه پاك است كه با عنوان طرحهاي "‪ "CDMمطرح مي‌شود، اين مكانيسم با هدف كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي وكمك به‌اجراي تعهدات كشورهاي توسعه يافته و شكل‌گيري توسعه پايدار تعريف شد.

معاون دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا سازمان حفاظت محيط زيست گفت: تغييرات آب و هوا و گرم شدن كره زمين يكي از عوامل مهم در ايجاد توفان‌هاي دريايي و خشكي نظير توفان كاترينا بوده است.

احدي افزود: براثر تغييرات آب و هوا و گرم شدن كره زمين، يخ‌هاي قطبي آب شده و آب صفر درجه، به آب چهار درجه تبديل مي‌شود كه منجر به ايجاد حجم عظيمي از آب با اختلاف دما در آب‌هاي دريايي و اقيانوس‌ها مي‌شود.

به‌گفته‌وي، اين آب‌ها به اين دليل كه داراي اختلاف دما و چگالش بوده است، منجربه‌ايجاد دو نيروي پيش ران قوي شده كه مي‌تواند باعث جابجايي حجم عظيمي از آب درياها و اقيانوس‌ها شود، اگر مقياس اين آبها زيادباشد مي‌تواند، منجر به توفان‌هاي سهمگيني شود.